Hieronima Boscha

Malarstwo Boscha jest przepełnione symboliką, zawiera złożone treści zapisane swoistym szyfrem.  Obraz Hieronima Boscha Pt. "Syn marnotrawny" - inaczej wędrowiec można uznać za malarską wersję przypowieści biblijnej, Artysta nie przypadkiem używa symboliki jego nietypowy kształt – okrąg, symbol boskiej doskonałości, ujęty w ośmiokąt oznaczający zmartwychwstanie ciała i duszy. Na obrazie możemy dostrzec trzy plany i dwie strony: prawą-dobrą oraz lewą- złą. Na pierwszym planie, wyśrodkowany jest wędrowiec ubrany w obdarte szaty. Na plecach ma kosz. Na pewno nie przypadkiem autor umieścił w nim wystającą łyżkę, gdyż jest to znak włóczęgostwa. W lewej dłoni trzyma kapelusz, symbol ten odbieram jako chęć powrotu do domu. Na drugim planie, po lewej stronie, widzimy ruiny budynku. Prawdopodobnie jest to karczma, która chyli się już ku bankructwu i upadkowi. Wygląda na bardzo zaniedbaną. Natomiast z prawej strony widać bramę oraz drzewo, na którym siedzi sowa. Brama to przejście do nowego, lepszego życia. ma ona uchwyt w kształcie równobocznego trójkąta- symbol Boga oraz sześć pól. Ten akcent rozumiemy jako biblijne sześć dni stworzenia świata. Możemy się domyślać, że drzewo za bramą to buk czyli tak zwane drzewo życia oraz sowa na jego gałęzi, czyli mądrość. Specjalną symbolikę ma też, nie przypadkiem umieszczona z prawej strony, krowa – zwierze poświęcane Bogu jako ofiara oraz świnia przed karczmą – jako zło i nieczystość. Kontrast jest tu tez uwidoczniony poprzez delikatną zmianę barw. na pierwszym planie kolorystyka jest ponura, utrzymana w brązach i szarościach., jednak im dalej tym jaśniej. W prawym górnym rogu możemy nawet dostrzec barwę błękitną-błękit kojarzy się z niebem. Z tego wnioskuję, iż ukazany mężczyzna – syn - przechodzi na dobrą drogę. Idzie w kierunki bramy i światłości, być może to właśnie brama do lepszego życia. Wyraźnie widać, ze zostawia za sobą ciemność i opuszcza zły świat. Zatem wymowa tego obrazu jest niezwykła. pokazuje ze trzeba umieć pokonać zło i wejść na dobra drogę, iść za Bogiem i nie dać się zwieść szatanowi .Hieronim Bosch.Wędrowiec, około 1450–1516, fragment, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam (fot. Wikimedia)-

Bosch Jerome (prawdziwe nazwisko van Aken) (około 1460-1516), malarz holenderski. Urodzony w mieście Hertogenbosch (prowincja Brabancja Północna w Holandii). W 1481 roku Bosch ożenił się z bogatym mieszczaninem ze swojego miasta. Być może artysta spędził tu większość swojego życia. Bosch malował płótna na tematy religijne, a także płótna alegoryczne i gatunkowe (The Temptation of St. Anthony, 1505-1506; Triptychs Ascension, 1500-1502, The Garden of Delights, 1503-1504 i Adoracja Trzech Króli, około 1510 r .; Statek głupców, 1490–1500; Syn marnotrawny, 1510). Bosch stworzył obrazy dla miejskiej katedry św. Jana i był członkiem zakonnego Bractwa Dziewicy Maryi. Pod koniec życia artysta wykonywał nakazy sądowe, co świadczy o jego uznaniu przez współczesnych. Głównymi tematami jego dzieł są Raj i Piekło, święci, pustelnicy, grzech i kara za niego. Demony na obrazach Boscha są monstrualnymi hybrydami owadów, gadów, ciał ludzkich i mechanizmów; nic takiego nigdy wcześniej nie miało miejsca w sztuce. Reprezentując wszystko, co rzeczywiste i ludzkie, skalane przez ten diabelski potomek, Bosch wskazuje, że rozliczanie się z grzechu dotyczy cierpień na ziemi. W średniowieczu ptaki były symbolami miłości i pożądania. Być może Jeroen Bosch włączył wiele ptaków do swojego tryptyku obrazu „Ogród rozkoszy”.

Chociaż Bosch miał wielką miłość do flory i fauny. Był przyrodnikiem, malował zwierzęta i znajdował inspirację w naturze swojego najbliższego otoczenia, czasem w klatkach lub u drobiu.
Lewy panel to raj z, między innymi, wspólnymi jerzykami. Wrona z kapturem na tym obrazie była pierwszym obrazem dla Holandii. Trójgłowy ptak jako trójca. Żabnica czyta historię stworzenia lub apokalipsy.
Jednorożec symbolizował czystość (w tym króliczka) i wdzięk. Róg mógł oczyścić zatrutą wodę. Słoń oznacza moc. To nie jest całkowicie spokojne miejsce, lew chowa jelenia. Sowa w fontannie jest połączona ze złem, to nocny ptak, który został użyty jako wabik, pokusa. To zapowiedź zła, upadku.
Panel centralny, ogród przyjemności. Krzyżówka, symbol alkoholizmu i głupoty, służy jako materac zakochanej pary. Człowiekowi zabroniono raju. Ludzkość jest całkowicie pozostawiona swoim pożądliwościom. Po lewej sowa drewniana. Zimorodki, płomykówka i bociany bocianów. Zwierzęta są ujeżdżane i biorą udział w grze pożądania, ale z bestialstwem Bosch wyznacza limit.
Owoce symbolizują przemijalność, płodność, uwodzenie, erotykę, przyjemność. Znaczenie wrony to śmierć, przemijanie. Winogrona to typowe owoce przyjemności i euforii.
W basenie i wokół niego cieszy się woda, wolność i oczywiście spacer rowerzystów. Ta wolność jest dodatkowo podkreślana przez ptaki i ssaki, które dzielą się w wodzie kąpielowej i wokół niej.
Łyżkowy dziób łyżki był związany z nadmiernym piciem („łyżką”) i złośliwą mową. Gra miłości w omułku jest subtelnym odniesieniem do żeńskiego narządu płciowego. Bogatka oznacza kapryśność.
Znaczenie jeżyny to miłość i złamane serce. Miotacz nosi grymas głodnych ust. Sójka robi to samo z czerwoną porzeczką. Gryzienie ciała jest odniesieniem do pragnienia seksu. Mały lis na kwiat ostu. Krakwa przynosi również czerwony owoc. Dwie wiśnie na łodydze to symbol fallusa. Sowa sugeruje szaleństwo odwróconego świata. Wiśnia oznacza płodność, małżeństwo, miłość i erotyzm.
Prawy panel to piekło. Diaboliczny taniec odbywa się w kapeluszu człowieka z drzewa. Dudy to falliczny żeński symbol pełen seksualnych emocji. Grzesznicy są karani. Bestie pojawiają się pod postacią smoków, potworów i katów lub drażnią duchy.
Królik niosący krwawiącą ofiarę na wędce, tj. Sam myśliwy stał się ofiarą polowania. Typowy motyw Bosch. Spoonbill jako więzień, który towarzyszy potępionym z tarczą, łukiem i strzałą do czyśćca.
Żaba z głową ptaka jak sokół zjada mężczyznę. Chmura gazowa i zwykłe jerzyki uciekają z odbytu ofiary. Wcześniej ofiara opuszcza bańkę z tyłu i znika w jamie gnojowicy, z boku jest pękana i wsuwana w nią.
Spoonbill jako łyżwiarz z kokardą na ramieniu i strzałami w butach jeździ mocnymi uderzeniami w poszukiwaniu grzeszników.Ogród ziemskich rozkoszy (ok. 1495–1505),